nieuws

Integraal werken in de jeugdhulp? Focus op de uitvoerende hulpverleners

De complexiteit van de uitvoering door jeugdprofessionals wordt te vaak over het hoofd gezien. In het streven naar een integrale aanpak in de jeugdzorg gaat teveel aandacht uit naar organisaties en beleid. En wordt nog te weinig rekening gehouden met de mensen om wie het gaat: uitvoerende hulpverleners en gezinnen. Vier vooraanstaande onderzoekers komen met zes concrete aanbevelingen voor verbetering.

“Integraal werken is een dynamisch en complex proces dat vraagt om maatwerk. Hiervoor is het nodig dat de focus verschuift van het organiseren van integrale samenwerking op organisatie- en beleidsniveau, naar de uitvoering van een integrale aanpak in de praktijk.”

Deze conclusie trekken dr. Laura Nooteboom, dr. Eva Mulder, prof. dr. Robert Vermeiren en prof. dr. Chris Kuiper op basis van interviews met hulpverleners. Volgens hen moet het streven in jeugdhulp zijn om verschillende initiatieven in de praktijk te volgen en te verbinden. En zo al lerend te komen tot een integrale aanpak die leidt tot duurzame verbetering van de zorg voor jeugd en gezin.

Hun onderzoek resulteerde in deze zes aanbevelingen:

1. Vergroot kennis over (potentiële) risicofactoren en (samenhangende) hulpvragen van gezinnen
Door meer zicht te krijgen op de risicofactoren en hulpvragen van gezinnen met meervoudige, complexe problematiek, wordt steeds duidelijker welke expertise en hulpaanbod nodig is om deze gezinnen goed te ondersteunen. Daarnaast kan meer kennis van de samenhang van problemen en hulpvragen, en meer kennis van risicofactoren zoals intergenerationele overdracht, hulpverleners helpen om samen met het gezin prioriteiten te stellen en hulp op maat te organiseren. Hiervoor is naast het verdiepen van wetenschappelijke kennis, ook voldoende tijd en aandacht nodig voor het diagnostisch proces in de praktijk.

2. Investeer in een ‘brede blik’
Om integraal te werken, moeten hulpverleners in staat zijn om potentiële risico’s en problemen tijdig te herkennen. Dit betekent niet dat ze direct verantwoordelijk zijn voor het oplossen van alle problemen, maar wel dat ze tijdig passende expertise moeten inroepen. Hiervoor hebben hulpverleners generalistische kennis nodig over een breed spectrum aan (gezins)problemen en risicofactoren. Het samenwerken in een multidisciplinair team is een belangrijk hulpmiddel om deze brede blik te realiseren. Door regelmatige casuïstiekbesprekingen kan gebruik worden gemaakt van de brede expertise van een team.

3. Herken de grenzen van de eigen expertise
Om tijdig andere expertise in te roepen, dienen hulpverleners zich bewust te zijn van de grenzen aan hun eigen expertise. Hiervoor is het nodig dat hulpverleners regelmatig reflecteren op het eigen handelen tijdens bijvoorbeeld multidisciplinaire intervisiemomenten. Deze reflectie helpt om eventuele blinde vlekken te herkennen en een lerende houding ten opzichte van andere disciplines te bewerkstelligen.Flexibiliteit is vereiste, one size fits all-aanpak is er niet

4. Zorg dat er structureel zicht blijft op het hulpverleningsproces om tijdig op- en af te schalen
De voortgang van hulpverleningsprocessen moet structureel gemonitord en geëvalueerd worden met betrokken hulpverleners én het gezin, zodat tijdig passende hulp kan worden ingezet. Door te monitoren en te evalueren ontstaat meer zicht op de actuele hulpvragen van een gezin en verbetert de samenwerking tussen de betrokkenen in de hulpverlening. Het is hierin belangrijk dat evaluaties zich niet alleen richten op crisis en opschaling, maar ook op tijdige afschaling en inzet van het informele netwerk. Hiervoor is het nodig te investeren in voldoende tijd voor monitoring en een goede kwaliteit van evaluaties.

5. Stimuleer goed gebruik van bestaande richtlijnen
Hulpverleners hebben enerzijds behoefte aan structuur aan de hand van richtlijnen, anderzijds juist aan autonomie om hulp op maat te leveren. Te strikte of verkeerde toepassing van richtlijnen voelen als belemmerend, omdat de hulp hierdoor niet aansluit bij de behoeften van gezinnen. Het is daarom nodig om hulpverleners te begeleiden in de toepassing van bestaande én nieuwe richtlijnen, zodat zij zich meer bekwaam gaan voelen om de richtlijnen op maat toe te passen.

6. Integraal werken vraagt om samen leren en ontwikkelen
Omdat er geen eenduidige integrale aanpak bestaat die overal toepasbaar is, is het noodzakelijk te beseffen dat integraal werken iets is dat je al lerende met elkaar ontwikkelt. Hierin moeten beleid, praktijk, gezinnen en organisaties elkaar op lokaal niveau vinden. Dit betekent echter niet dat overal het wiel opnieuw moet worden uitgevonden. Goede voorbeelden zijn er in het hele land, en het is belangrijk om deze verschillende initiatieven met elkaar te verbinden, om zo kennisversnippering te voorkomen.

Het verslag van het totale onderzoek vind je hier:
https://www.kaponline.nl/magazine-artikelen/integraal-werken-focus-op-de-uitvoerende-hulpverleners/?tid=1625574278

 

 

gerelateerde artikelen

23 juli

Inschrijven voor SAMs praktische kennissessies over psychische kwetsbaarheid en werk

De komende tijd verdiepen we ons bij SAM in manieren om mensen met psychische kwetsbaarheid […]

22 juli

SAM organiseert kennissessies over psychische kwetsbaarheid en werk

De komende tijd verdiepen we ons bij SAM in manieren om mensen met psychische kwetsbaarheid […]

18 juli

Omgaan met kinderarmoede in het sociaal domein

Handreiking voor professionals Professionals in het sociaal domein spelen een belangrijke rol in de bestrijding […]